مصطفى النوراني الاردبيلي
445
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
نوع نر آن مخصوص به سنگ مردان و نوع ماده مخصوص به زنان مىباشد . مزاج آن در درجه اول گرم و در درجه دوم خشك است و جالينوس مزاج آن را معتدل و بعضى سرد و خشك در اول يا دوم گفتهاند . حجر اليهود مدر بول و مانع ايجاد سنگ است و به قول هرمس : چنانچه آن را با خون خفاش ساييده و در چشم بكشند ، نافع پرده چشم و تاريكى آن و ريزش مژگان چشم مىباشد و طبق دستور مژگان را دوباره مىروياند . ماليدن آن نافع زخمها و با عسل نرم كننده قسمتهاى سخت بدن مىباشد . خوراك يك نخود يا نيم درم آنكه بر روى سنگ مس با آب ساييده شده باشد ، همراه با شش درم آب گرم سنگ كليه و مثانه را مىشكند و نافع سخت ادرارى و خونريزى مقعد مىباشد . نيز خوراك نيم مثقال ساييده آن با پنجاه گرم آب گرم و يك مثقال روغن بادام تلخ شكننده سنگ ، مدر بول و دافع لختگى خون در مثانه مىباشد . جالينوس گفته كه حجر اليهود در سنگ كليه بسيار قوى ولى در سنگ مثانه ضعيف مىباشد . حجر اليهود ، براى معده سنگين است و اشتها را از بين مىبرد ، مصلحش تخم كرفس يا سكنجبين به مىباشد . مضر جگر است و مصلحش صمغ عربى مىباشد . مضر طحال است و مصلحش عسل مىباشد . مقدار خوراك آن تا نيم درم است و مشابهش حجر المسن سنگ فسان و سنگ كارد كه با آن كارد و شمشير را تيز مىكنند و مىگويند : تخم كرفس با سكنجبين به مىباشد . « 1 » * سنگ عقاب روايت از جابر بن حيّان : عقاب اكسيد سه ظرفيتى آهن كه در حالت طبيعى با مواد خارجى از قبيل رست و غيره نيز مخلوط است و اگر نسبت رست زياد باشد ، انواع اخرى را بهوجود مىآورد
--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 133 تحفه ص 82